الشيخ المنتظري
547
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
ديگر مىسازد ، به اين خانه بديع گفته نمىشود ، چون تازه نوظهور نيست ; ولى اگر مهندس از پيش خود نقشه اى ابداع كند و از روى آن خانه اى بسازد ، به آن خانه بديع گفته مىشود ، چون تازه نوظهور است . اينك ملائكه اى كه خداوند پس از ساختن آسمانها خلق فرموده مخلوق تازه نوظهور بوده ، و لذا حضرت هم به « خلقاً بديعاً » تعبير فرموده است . اقامتگاه ملائكه تسبيح كننده « مَلاََ بِهِمْ فُرُوجَ فِجاجِها ، وَحَشا بِهِمْ فُتُوقَ اَجْوَائِهَا » ( پُر ساخت به وسيله ملائكه خلأهاى گشاده را ، و به وسيله همين ملائكه گشادگى هاى فضا را مملوّ گرداند . ) « فروج » جمع « فرج » به معناى شكاف است ; همين طورى كه زمين داراى كوههايى است و بين كوهها درّه هايى وجود دارد ، فضاى خالى آسمان نيز داراى شكاف است ، و در حقيقت حضرت امير ( عليه السلام ) فضاهاى خالى بين كرات آسمانى را كه داراى عرض و طول و عمق هستند به شكافها و درّه هاى زمين تشبيه فرموده است . « فجاج » جمع « فجّ » به معناى درّه هاست . « ملأ بهم فروج فجاجها » يعنى به وسيله ملائكه شكافهاى درّه هاى آسمان را پر كرده است . « حشا بهم » به معناى « ملأ بهم » است ، « حشا » از « حَشْو » و به معناى وسط است ، « حشا بهم » يعنى ملائكه را در وسط آن قرار داد . « فتوق » جمع « فتق » به معناى شكاف است . « اجواء » جمع « جوّ » و به معناى فضاست . در بعضى نسخه ها « اجوابها » نقل شده كه جمع « جَوْبة » به معناى شكاف است ، و در بعضى نسخه هاى ديگر « اجوازها » نقل شده كه جمع « جَوْز » به معناى وسط چيز است . ( 1 )
--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 6 ، ص 426